ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ

Γιατί ασκείται κανείς στις Πολεμικές Τέχνες;

Από τον Αντώνη Γιαννούλη

Τζούντο, Καράτε, Κουνγκ Φου, Τάϊ Τσι Τσουάν, Αϊκίντο, Νινζούτσου, Τάε Κβον Ντο, Γουΐνγκ Τσουν, Ζίου Ζίτσου, Πα Κουά Τσανγκ, Χσινγκ Γι Τσουάν, Χαπκίντο, Τανγκ Σου Ντο, Κέντο – είναι μερικές από τις πιο γνωστές Πολεμικές Τέχνες της Άπω Ανατολής που τα τελευταία χρόνια κερδίζουν όλο και περισσότερους οπαδούς και στη χώρα μας. Μικροί και μεγάλοι ασκούμενοι και των δύο φύλων συρρέουν καθημερινά στα διάφορα «ντότζο, κουόν, ντότζανγκ» ή «κέντρα εκπαίδευσης Πολεμικών Τεχνών» που υπάρχουν σε όλη την ελληνική επικράτεια, και πολλές χιλιάδες ανθρώπων ιδρώνουν, μοχθούν και αγωνίζονται καθημερινά προσπαθώντας να «μάθουν» Πολεμικές Τέχνες.

Γιατί όμως τόσοι πολλοί άνθρωποι θέλουν να «μάθουν» Πολεμικές Τέχνες; Ποιοί είναι οι λόγοι, οι αιτίες και τα κίνητρα που τους ωθούν στο να ασχοληθούν με αυτές; Γιατί τόσος κόσμος αποφασίζει να αφιερώσει χρόνια προσπάθειας, κούρασης και ιδρώτα για να πετύχει τη «γνώση» τους; Αυτή είναι μια εύλογη ερώτηση.

Πολλές φορές αναφέροντας σε κάποιον γνωστό ότι ασχολείστε με τις Πολεμικές Τέχνες, πρέπει να απαντάτε σε ερωτήσεις όπως: Μα γιατί εσύ το κάνεις αυτό; Εσύ είσαι καλός άνθρωπος, ειρηνικός, φιλήσυχος, ήρεμος. Γιατί λοιπόν κάνεις Πολεμικές Τέχνες; Σε τι σου χρησιμεύουν τελικά;

Γιατί λοιπόν; Γιατί ασκείται κανείς στις Πολεμικές Τέχνες; Δε μιλάμε εδώ για τα μικρά παιδιά – που κάνουν Πολεμικές Τέχνες απλά σαν παιχνίδι, – ούτε για τους ανήσυχους έφηβους που ξεχειλίζουν από ενεργητικότητα και επιθετικότητα που χρειάζεται εκτόνωση. Μιλάμε για τους ενήλικες, τους σοβαρούς και ώριμους ανθρώπους, που υποτίθεται ότι διαθέτουν περισσότερη κρίση, οξυδέρκεια, λογική και σύνεση απ’ ότι τα μικρά παιδιά και οι έφηβοι (υποτίθεται πάντα).

Μήπως οι αποκαλούμενοι «ενήλικες» ασκούμενοι των Πολεμικών Τεχνών είναι ψυχολογικά ανώριμοι και πνευματικά παιδαριώδεις; Αν και αναμφίβολα υπάρχουν κάποιες τέτοιες περιπτώσεις, δεν αποτελούν παρόλα αυτά τον κανόνα. Οι λόγοι της ενασχόλησης των ενηλίκων με τις Πολεμικές Τέχνες είναι στην πλειοψηφία τους διαφορετικοί.

Γιατί λοιπόν ένας λογικός άνθρωπος εξασκείται σήμερα στις Πολεμικές Τέχνες; Εκμάθηση αυτοάμυνας, βελτίωση της υγείας, ενδυνάμωση του σώματος και του χαρακτήρα, ανάπτυξη αυτοπειθαρχίας και αυτοπεποίθησης, ενοποίηση σκέψης και πράξης ή απλά εκτόνωση, είναι οι κυριότεροι λόγοι που αναφέρονται από τους περισσότερους ασκούμενους.

Πολλοί αρχίζουν την ενασχόλησή τους με τις Τέχνες του Budo για έναν ή περισσότερους από τους παραπάνω λόγους – και πολύ καλά κάνουν. Αλλά ας προχωρήσουμε λίγο μακρύτερα την ερώτηση: Ποιοί είναι οι λόγοι και τα κίνητρά σας για την εκπαίδευσή σας στις Πολεμικές Τέχνες εδώ και τώρα; Όχι τι σας είχε κάνει αρχικά να ασχοληθείτε με τις Τέχνες του Budo, κάποτε ή στο παρελθόν – τι είναι αυτό που σας κάνει να συνεχίζετε την εξάσκηση σήμερα, στο παρόν. Αυτή είναι στην ουσία μια διαφορετική ερώτηση, μια ερώτηση που ο καθένας θα πρέπει να υποβάλλει πολύ συχνά στον εαυτό του με τη μεγαλύτερη ειλικρίνεια – για σοβαρούς λόγους.

Ο πρώτος λόγος είναι ότι με το πέρασμα του χρόνου οι άνθρωποι αλλάζουν, οι νοοτροπίες τους αλλάζουν και τα κίνητρα των πράξεών τους αλλάζουν επίσης. Έτσι, ελέγχοντας κατά διαστήματα τα κίνητρα που μας παρακινούν σε δράση όχι μόνο αυξάνουμε την αυτογνωσία μας αλλά είμαστε σε θέση να χαράξουμε μια ασφαλέστερη και αποδοτικότερη πορεία προς την επίτευξη των στόχων μας. Μετά από κάποιον καιρό ενασχόλησης με τις Πολεμικές Τέχνες τα αρχικά κίνητρα ενός ασκούμενου πολύ συχνά αλλάξουν, δίνοντας τη θέση τους σε καινούργιους στόχους, σκοπούς ή αναζητήσεις. Αναφερόμενος σαν παράδειγμα στον εαυτό μου, θυμάμαι ότι αρχίζοντας τις Πολεμικές Τέχνες στα πρώτα χρόνια της εφηβείας μου, ο πρώτος μου στόχος ήταν να γίνω σαν τον Μπρους Λη – που οι ταινίες του μεσουρανούσαν τότε στον κινηματογράφο. Λίγα χρόνια αργότερα, σκοπός μου ήταν να γίνω σαν το Δάσκαλό μου, που για μένα αποτελούσε ζωντανό παράδειγμα ενός απόλυτου κατακτητή των Πολεμικών Τεχνών. Αργότερα, επηρεασμένος από τη «μόδα» των αγώνων, στόχος μου ήταν το να γίνω πρωταθλητής σε αγώνες Πολεμικών Τεχνών. Ακόμα αργότερα το κίνητρό μου άλλαξε στο να γίνω απλά ο καλύτερος μαθητής στην τάξη μου, και λίγα χρόνια μετά στο να γίνω ο καλύτερος μαθητής στη σχολή μου, και στη συνέχεια εξελίχθηκε στο να γίνομαι συνεχώς καλύτερος απ’ όσο ήμουν. Στα επόμενα χρόνια το κίνητρό μου ως προς τις Πολεμικές Τέχνες άλλαξε πάλι. Δεν ήθελα πια τόσο το να γίνω καλύτερος από κάποιον άλλον ή από τον εαυτό μου. Βασικός σκοπός μου ήταν να εμβαθύνω στην ουσία και στο βάθος της κατανόησης των Πολεμικών Τεχνών και της βαθύτερης σημασίας τους αδιαφορώντας για τους προηγούμενους στόχους μου. Το ίδιο συνέβη και στην εξέλιξή μου σαν εκπαιδευτής και δάσκαλος Πολεμικών Τεχνών. Στα πρώτα χρόνια της καριέρας μου σαν εκπαιδευτής το κίνητρό μου ήταν το να δημιουργήσω τους καλύτερους μαθητές – σε σύγκριση με τους μαθητές άλλων σχολών Πολεμικών Τεχνών που είχα υπόψη μου. Λίγα χρόνια αργότερα, καταλαβαίνοντας ότι οι μαθητές μου δεν ήταν άψυχα αντικείμενα ή ρομπότ για να τους μεταχειρίζομαι όπως εγώ ήθελα για να εκπληρώσω τις προσωπικές μου φιλοδοξίες, αλλά ανθρώπινα όντα με δική τους προσωπικότητα, με συναισθήματα, με ιδιαιτερότητες χαρακτήρα, με αδυναμίες, ατέλειες, ελαττώματα αλλά και διαφορετικά προτερήματα που έπρεπε να τα λάβω σοβαρά υπόψη μου κατά τη διδασκαλία μου, αντί να προσπαθώ να μετατρέψω τους δύστυχους μαθητές μου σε ψυχρές «πολεμικές μηχανές» μέσω εξαντλητικά αυστηρών προγραμμάτων εκπαίδευσης. Έτσι οι στόχοι της διδασκαλίας μου σιγά – σιγά άλλαξαν, από τη δημιουργία των «καλύτερων» μαθητών στην προσωπική μου εξέλιξη σαν «καλύτερος» Δάσκαλος – με περισσότερη ανθρωπιά, κατανόηση, και ευελιξία στους τρόπους διδασκαλίας μου.

Μερικά χρόνια αργότερα η κατανόησή μου άλλαξε πάλι, συνειδητοποιώντας ότι ο τρόπος διδασκαλίας μου δημιουργούσε μια μεγάλη και συχνά αγεφύρωτη ψυχολογική απόσταση ανάμεσα σε μένα – σαν ένα μεγάλο γνώστη, μια αυθεντία ή έναν ειδικό στον τομέα μου, και στους μαθητές μου, που τους ωθούσα αθέλητα στο να αισθάνονται «αμαθείς, ανεπαρκείς, άπειροι και άτεχνοι» στις Πολεμικές Τέχνες, και ότι αυτή η ψυχολογική απόσταση είχε εξελιχθεί σε αγεφύρωτο χάσμα, οδηγώντας – τους μαθητές μου στο να αισθάνονται «κατώτεροι» και «ανεπαρκείς» μπροστά στο Δάσκαλό τους και στη διδασκαλία του. Έτσι, οι καινούργιοι μου στόχοι ήταν το να γίνω περισσότερο φιλικός, προσιτός και «κοντινός» προς τους μαθητές μου, προσπαθώντας αντί να τους διδάσκω με τη νοοτροπία ενός «ειδικού» ή μιας «αυθεντίας» στις Πολεμικές Τέχνες, περισσότερο στο να «μοιράζομαι» μαζί τους την εμπειρία μου και τη γνώση μου όπως θα έκανα διδάσκοντας τα αδέρφια μου, τους στενούς μου φίλους ή τα μέλη της οικογένειάς μου. Αυτός ο τρόπος προσέγγισης στη διδασκαλία οδήγησε βαθμιαία στην ανάπτυξη στενότερης σχέσης με τους μαθητές μου και στο να αρχίσουν να με εκτιμούν όχι μόνο σα δάσκαλο Πολεμικών Τεχνών αλλά και σαν άνθρωπο, πράγμα που με ευχαριστούσε ιδιαίτερα.

Ακόμα αργότερα, τα κίνητρά μου για τη διδασκαλία του Budo άλλαξαν και πάλι. Έχοντας ήδη συμπληρώσει δύο δεκαετίες σα δάσκαλος Πολεμικών Τεχνών, κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι οι μαθητές μου δεν ήταν απλά κάποιοι άνθρωποι τους οποίους διδάσκω αλλά ότι ήταν στην πραγματικότητα ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου. Περνώντας περισσότερο χρόνο καθημερινά μαζί με τους μαθητές μου παρά με την οικογένειά μου ή τους φίλους μου, αγωνιζόμενος δίπλα τους κάθε μέρα για τον ίδιο σκοπό – την εμβάθυνση της ικανότητας και της γνώσης μας στις τέχνες του Budo, και βασιζόμενος πάνω σε αυτούς όχι μόνο για την οικονομική μου επιβίωση αλλά και για τη συνέχιση της ύπαρξής μου σα δάσκαλος Πολεμικών Τεχνών, αντιλήφθηκα ότι αυτοί οι άνθρωποι που μάθαιναν από μένα έπαιζαν στην πραγματικότητα πρωταρχικό ρόλο στη ζωή μου σε πολλούς τομείς, αρχίζοντας σιγά – σιγά να καταλαβαίνω, μέσω προσωπικής εμπειρίας, γιατί οι δάσκαλοι και οι μαθητές των τεχνών του Budo ονομάζονταν παραδοσιακά «οικογένειες» και όχι «ομάδες» ή «σύλλογοι» Πολεμικών Τεχνών. Και μέχρι σήμερα, θεωρώ όλο και περισσότερο τους μαθητές μου σαν μέλη της οικογένειάς μου και σαν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου. Δεν το έχω επιδιώξει αυτό, απλά συνέβη.

Αυτή είναι μια φυσική και υγιής πορεία και έχει να κάνει με αυτό που λέμε ωρίμανση του νου και της προσωπικότητας στο πέρασμα των χρόνων. Τόσο σα μαθητής όσο και σα δάσκαλος Πολεμικών Τεχνών, το σημαντικό είναι να ξέρεις τι θέλεις και ποιο είναι το κίνητρο πίσω από τις πράξεις σου ή ο πραγματικός λόγος που κάνεις κάτι. Τότε τα βήματα της πορείας προς την επίτευξη των στόχων σου είναι στοχευμένα, ασφαλέστερα και πιο σταθερά – για όσο φυσικά παρακινείσαι από τους σωστούς λόγους, κίνητρα και σκοπούς για τη δράση σου.

Ποιοί όμως είναι οι σωστοί λόγοι; Ποιοί είναι οι σωστοί στόχοι και τα σωστά κίνητρα για κάποιον που ασχολείται (σα λογικός ενήλικας) με τις Πολεμικές Τέχνες; Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γι’ αυτό; Αν ναι, ποιά είναι η απάντησή σας; Κι αν όχι, δεν πρέπει να το ερευνήσετε αυτό; Σαν ενήλικες – που ζουν σε ένα γεμάτο σύγχυση και αβεβαιότητα κόσμο – υποτίθεται ότι προσπαθούμε να βάλουμε σε μια λογική τάξη τη ζωή μας, τις σκέψεις μας και τις πράξεις μας, προσπαθώντας να βρούμε ένα νόημα και μια αληθινή σημασία σε όσα κάνουμε, σκεφτόμαστε ή λέμε, για να κάνουμε τη ζωή μας πιο αποδοτική και ικανοποιητική, πράγμα απαραίτητο για την προσωπική μας ευτυχία. Η εκμάθηση ρεαλιστικής αυτοάμυνας είναι ένας συνηθισμένος λόγος για να αρχίσει ένας ενήλικας να εκπαιδεύεται σε μια Πολεμική Τέχνη. Η εκπαίδευση στην αποτελεσματική αυτοάμυνα πρέπει να είναι το θεμέλιο του προγράμματος εκπαίδευσης κάθε σχολής, συλλόγου ή κέντρου Πολεμικών Τεχνών, δυστυχώς όμως στην πράξη αυτό δε συμβαίνει πάντα. Πολλές σχολές σήμερα διδάσκουν περισσότερο μια αθλητική παραλλαγή των Πολεμικών Τεχνών, εστιαζόμενες στη σωματική άθληση και στη συμμετοχή σε αγώνες, σε βάρος της εκμάθησης πρακτικής αυτοάμυνας, ενώ άλλες δίνουν αποκλειστική έμφαση στη «ρεαλιστική» (κατά τη γνώμη τους) αυτοάμυνα παραμελώντας ή αγνοώντας άλλους σημαντικούς τομείς και πλευρές της εκπαίδευσης των Πολεμικών Τεχνών. Υπάρχουν ακόμα σχολές Πολεμικής Τέχνης που διατείνονται ότι οι Τέχνες τους είναι πολύ «Απαλές, Εσωτερικές ή Πνευματικές» για να περιλαμβάνουν εκπαίδευση στην «απλή» τέχνη της αυτοάμυνας. Αλλά μια Πολεμική Τέχνη χωρίς εκπαίδευση αυτοάμυνας δεν μπορεί να ονομάζεται Πολεμική Τέχνη, αφού – όπως έχουμε αναφέρει – η αυτοάμυνα είναι το θεμέλιο όλων των Πολεμικών Τεχνών.

Μερικά κέντρα Πολεμικών Τεχνών δε διδάσκουν απλά αυτοάμυνα αλλά τείνουν να καλλιεργούν μια υπερβολικά επιθετική, βίαιη ή φιλοπόλεμη συμπεριφορά και νοοτροπία στους μαθητές τους. Αντί να διδάσκουν στους μαθητές τους τεχνικές και συμπεριφορές για να «τελειώνουν μια μάχη» (όπως είναι ο στόχος των Πολεμικών Τεχνών στον τομέα της αυτοάμυνας), μάλλον εκπαιδεύουν σε τεχνικές και συμπεριφορές για να «ξεκινάνε μια μάχη», δημιουργώντας στην πραγματικότητα καβγατζήδες, ταραχοποιούς ή τραμπούκους, αντί για ειρηνικούς ανθρώπους εφοδιασμένους με γνώσεις και ικανότητες πρακτικής αυτοάμυνας. Αυτό συμβαίνει γιατί οι σχολές αυτές υπερτονίζουν ή μεγαλοποιούν την έμφαση στο «ρεαλισμό» ή στην «αποτελεσματικότητα» της εκπαίδευσης στην πρακτική αυτοάμυνα, καλλιεργώντας περισσότερο την επιθετικότητα και την άμετρη βία αντί για τη φιλειρηνική γενναιότητα και τη θαρραλέα τιθάσευση της βίας μέσω ελεγχόμενων δράσεων αυτοάμυνας, που είναι ο πραγματικός σκοπός της εκπαίδευσης των αληθινών Πολεμικών Τεχνών.

Η καλλιέργεια της αυτοπεποίθησης και της αίσθησης της ψυχολογικής ασφάλειας που αναπτύσσεται από τη σωστή εκπαίδευση στις τέχνες της αυτοάμυνας, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη θετικών ψυχοσωματικών ικανοτήτων όπως ο αυτοέλεγχος, η αυτοπειθαρχία και η αυτοκυριαρχία, η εκτόνωση του συσσωρευμένου στρες και η αρμονική ενδυνάμωση του νου και του σώματος, η ανάπτυξη της ενεργητικότητας, του δυναμισμού και της ζωτικότητας του οργανισμού και του χαρακτήρα, η σφυρηλάτηση της θέλησης, της αποφασιστικότητας και της υπομονής και η ανάπτυξη του αυτοσεβασμού και της αυτοεκτίμησης μαζί με τη συνειδητή καλλιέργεια της αυτοσυγκέντρωσης και της πνευματικής εγρήγορσης, είναι μερικοί ακόμα σημαντικοί λόγοι για την πρακτική ενασχόληση ενός υγιώς σκεπτόμενου ενήλικα με μια Πολεμική Τέχνη. Και βέβαια, παράγοντες όπως η βελτίωση της σωματικής και ψυχολογικής υγείας, ευεξίας και ζωντάνιας που προάγονται από την εξάσκηση στις Πολεμικές Τέχνες και που οδηγούν σε έναν πιο γεμάτο, ποιοτικό και ικανοποιητικό τρόπο ζωής και ύπαρξης, βοηθώντας μας στην πραγμάτωση του εσωτερικού μας δυναμικού και σε μια αναβαθμισμένη βίωση της πραγματικότητας της καθημερινής μας ζωής, είναι λόγοι που επίσης εμπνέουν πολλούς πνευματικά ώριμους ανθρώπους να ακολουθήσουν το Δρόμο των Πολεμικών Τεχνών. Όλα αυτά είναι απολύτως υγιή και αξιόλογα κίνητρα για την εποικοδομητική ενασχόληση με τις Πολεμικές Τέχνες, που ωθούν πολλούς ενήλικες στην καθημερινή τους εξάσκηση στις Τέχνες του Budo. Και όλα αυτά είναι «οι σωστοί λόγοι, στόχοι και κίνητρα» για την εκπαίδευση και την άσκηση των Πολεμικών Τεχνών.

Έτσι, αντίθετα απ’ ότι νομίζουν κάποιοι, οι Πολεμικές Τέχνες δεν έχουν σχέση με θρησκείες, μεταφυσικές ή μυστικισμούς. Κι όμως η σωστή άσκησή τους δεν επιφέρει μόνο σωματικά, αλλά και ψυχολογικά και πνευματικά οφέλη στους σοβαρούς ασκούμενους, όπως συνάγεται εύκολα από τα προηγούμενα χωρίς αμφιβολία.

Πολλές φορές αυτή η σοβαρότητα και η ωριμότητα φαίνεται να λείπει από τους ασκούμενους των Πολεμικών Τεχνών. Πηγαίνοντας κανείς σε έναν αγώνα ή πρωτάθλημα Πολεμικών Τεχνών για παράδειγμα, παρατηρεί συχνά ότι η νοοτροπία και η συμπεριφορά των συμμετεχόντων διαιτητών, «αθλητών» και «φιλάθλων» δε διαφέρει σε τίποτα από τη νοοτροπία και συμπεριφορά των διαιτητών, των αθλητών και των φιλάθλων ενός αγώνα μπάσκετ, πυγμαχίας ή βόλεϊ. Το γεγονός αυτό δείχνει καθαρά ότι η αξία και η σημασία των Πολεμικών Τεχνών έχει παρεξηγηθεί και η παρερμηνευτεί από πολλούς ανθρώπους, και έχει ταυτιστεί με εκείνη των απλών αθλημάτων σωματικής εκγύμνασης.

Τα πολλαπλά ευεργετήματα και οφέλη των πραγματικών Πολεμικών Τεχνών μπορούν να αποτυπωθούν σχηματικά με ένα ισόπλευρο τρίγωνο, του οποίου η κάθε γωνία συμβολίζει ένα διαφορετικό στοιχείο ή πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως αυτή εκδηλώνεται ποικιλότροπα στην καθημερινή μας ζωή, και όπως επηρεάζεται με θετικό τρόπο μέσω της σωστής εκπαίδευσης και άσκησης των Πολεμικών Τεχνών.


Η αρμονική ανάπτυξη και η ισορροπημένη ενδυνάμωση αυτών των τριών πλευρών ή συστατικών στοιχείων της ανθρώπινης ύπαρξης είναι αυτό που στα Κινέζικα ονομάζεται «η Τριπλή Αρμονία» και αποτελεί τον ανώτατο στόχο όχι μόνο των Κινέζικων, αλλά (κατά τη γνώμη και την αντίληψή μου) όλων των αυθεντικών και γνήσιων Πολεμικών Τεχνών. Και με αυτό το πνεύμα (πάλι κατά τη γνώμη μου) η εκπαίδευση και η άσκηση στις Πολεμικές Τέχνες πρέπει να προσεγγίζονται και να πραγματώνονται στην καθημερινή ζωή. Έτσι, παραλλάζοντας ελαφρά μια πασίγνωστη Κινέζικη φιλοσοφική ιστορία, θα κλείσω τις σκέψεις μου πάνω στο γιατί εξασκείται κανείς στις Πολεμικές Τέχνες και ποιος είναι τελικά ο βαθύτερος λόγος και το βαθύτερο κίνητρο της εξάσκησής του.

Ένας μαθητής ρώτησε το Δάσκαλό του: «Ποιό είναι το Τάο; (ο Δρόμος, το υπέρτατο Νόημα, ο υπέρτατος Σκοπός, η βαθύτερη Αλήθεια της εξάσκησης των Πολεμικών Τεχνών;)»

Ο Δάσκαλος απάντησε:  «Η καθημερινή σου ζωή. Αυτό είναι το Τάο».

Και για να το εκφράσω με πιο «δυτικό» τρόπο:

Οι Πολεμικές Τέχνες δεν είναι τρόπος άθλησης ή απλά τρόπος αυτοάμυνας αλλά κάτι πολύ περισσότερο, σημαντικότερο και βαθύτερο. Είναι τρόπος ζωής.

Και, όπως με έχει διδάξει πριν πολλά χρόνια ο Δάσκαλός μου:

«Κάθε γνώση, επιστήμη ή τέχνη, ξεκομμένη από την καθημερινή ζωή και την ανάγκη να τη βιώνεις με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, είναι ουσιαστικά άχρηστη και ανάξια να ασχολείται κανείς μαζί της. Γι’ αυτό χρησιμοποίησε τις Πολεμικές Τέχνες για να αναπτύξεις αρμονικά τον εαυτό σου και για να βιώνεις με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις συνεχώς εναλλασσόμενες συνθήκες και καταστάσεις της καθημερινής ζωής».